Grzejnik nie grzeje albo grzeje tylko u góry: przyczyny według objawów

Początek sezonu grzewczego. W salonie przyjemnie, a grzejnik w sypialni ledwo letni. Albo ciepła jest tylko górna krawędź, a reszta zimna. Albo odwrotnie. Każdy z tych obrazów mówi coś innego o przyczynie. Zamiast od razu odpowietrzać wszystko po kolei, warto przez chwilę pomacać grzejnik i przyjrzeć się, która jego część jest zimna.

Szybki przegląd objawów

Powietrze: zimna góra

Powietrze zbiera się zawsze w najwyższym punkcie grzejnika. Woda go tam nie wypełnia, więc górna część jest zimna. Często słychać też szum lub bulgotanie przy rozruchu ogrzewania. Rozwiązaniem jest odpowietrzenie: przy ciepłej instalacji odkręca się powoli odpowietrznik w górnym rogu grzejnika kluczykiem lub śrubokrętem, podstawia szmatkę i naczynie, i zakręca, gdy zamiast syczenia zacznie lecieć sama woda.

W bloku z centralnym ogrzewaniem odpowietrzanie grzejnika w mieszkaniu zwykle jest dozwolone, ale część spółdzielni prosi, żeby robić to tylko przez konserwatora, a przy stałych problemach z powietrzem na najwyższych piętrach odpowietrza się cały pion. W domu z kotłem po odpowietrzeniu trzeba zerknąć na ciśnienie, bo spadnie.

Zawór termostatyczny: cały zimny przy ciepłych rurach

Głowica termostatyczna steruje zaworem przez iglicę, czyli mały metalowy trzpień. Latem, gdy zawór długo stoi zamknięty lub głowica jest ustawiona na niską wartość, iglica może się zapiec w dolnej pozycji. Na jesieni ustawia się głowicę na pięć, a grzejnik nadal zimny.

Głowicę zdejmuje się zwykle przez odkręcenie pierścienia lub zwolnienie zatrzasku, po ustawieniu jej na maksimum. Pod spodem widać iglicę. Powinna wystawać kilka milimetrów i dawać się wcisnąć palcem, wracając sama do góry. Jeśli stoi wciśnięta, można ją delikatnie poruszyć kombinerkami albo opukać. Zwykle po kilku ruchach wraca do normalnej pracy. Na koniec głowicę zakłada się z powrotem. Nie należy ciągnąć iglicy na siłę ani jej wykręcać.

Sprawdź też drugi zawór, po stronie powrotu, zwykle na dole po przeciwnej stronie grzejnika. To zawór odcinający, czasem z nastawą, przykryty kołpakiem. Bywa, że przy malowaniu lub wymianie grzejnika ktoś go zakręcił i zapomniał otworzyć. Jeśli nie wiesz, w jakim był położeniu, nie kręć nim w ciemno w bloku, bo nastawa może być ustawiona przez instalatora do zrównoważenia pionu.

Zimny dół i środek

Grzejnik, który grzeje tylko pasem u góry, a dół ma zimny, ma zwykle za mały przepływ. Woda wpada ciepła, oddaje ciepło w górnej części i spływa już chłodna. Przyczyną może być szlam i osad w dolnych kanałach grzejnika, zwłaszcza w starych instalacjach stalowych, przymknięty zawór, za niska prędkość pracy pompy albo rozregulowanie, w którym inne grzejniki zabierają większość wody.

W nowoczesnych grzejnikach płytowych przy niskiej temperaturze zasilania, np. z pompą ciepła, nierównomierne nagrzewanie przy małym poborze ciepła bywa normalne. Grzejnik pracuje wtedy tylko częścią powierzchni. Problem jest dopiero wtedy, gdy w pomieszczeniu jest za zimno.

Na szlam pomaga płukanie grzejnika, które wymaga jego zdjęcia lub spuszczenia wody z instalacji. W domu z kotłem można to zrobić przy okazji serwisu, warto też dołożyć filtr magnetyczny na powrocie. W bloku taka praca wymaga uzgodnienia ze spółdzielnią, bo trzeba spuścić wodę z pionu.

Wszystkie grzejniki słabo grzeją

W domu jednorodzinnym zacznij od manometru przy kotle. W typowej zamkniętej instalacji ciśnienie przy zimnej wodzie powinno wynosić zwykle ok. 1–1,5 bara, a dokładna wartość jest w instrukcji kotła. Za niskie ciśnienie oznacza, że brakuje wody, np. po odpowietrzaniu albo przez drobny wyciek. Dopuszcza się wodę zaworem napełniającym, obserwując manometr. Jeśli ciśnienie spada co kilka dni, gdzieś cieknie albo uszkodzone jest naczynie wzbiorcze.

Drugą rzeczą są ustawienia: temperatura zasilania, krzywa grzewcza, tryb pracy. Po wymianie kotła lub zainstalowaniu pompy ciepła grzejniki często są dobrane do wyższej temperatury, niż daje nowe źródło. Wtedy grzeją poprawnie, ale za słabo przy mrozie.

W bloku na ogólną temperaturę wpływa węzeł cieplny i sterowanie pogodowe. Jeśli zimno jest w całym budynku albo w całym pionie, zgłasza się to do administracji lub spółdzielni. Lokator nie reguluje węzła sam.

Lista kontrolna w kolejności

1. Czy ogrzewanie w ogóle jest włączone w budynku lub w kotle i czy rury do grzejnika są ciepłe?
2. Czy głowica termostatyczna jest ustawiona wysoko i nie jest zasłonięta zasłoną, meblem czy obudową? Zasłonięta głowica czuje ciepło i zamyka zawór.
3. Czy iglica zaworu się porusza?
4. Czy górna część grzejnika jest zimniejsza niż dolna? Jeśli tak, odpowietrz.
5. Czy zawór powrotny jest otwarty?
6. Czy w domu z kotłem ciśnienie jest w normie?
7. Czy inne mieszkania lub pomieszczenia mają ten sam problem?

Grzejnik zasłonięty i grzejnik w złym miejscu

Część problemów nie ma nic wspólnego z instalacją. Grzejnik schowany za kanapą, długą zasłoną do podłogi albo za ozdobną obudową z płyty oddaje ciepło głównie w zasłoniętą przestrzeń. Głowica termostatyczna mierzy wtedy temperaturę w ciepłej kieszeni powietrza i przymyka zawór, choć w pokoju jest chłodno. Pomaga odsunięcie mebla, skrócenie zasłon do parapetu albo głowica z czujnikiem zdalnym na przewodzie.

Zdarza się też, że grzejnik jest po prostu za mały do pomieszczenia. Typowy przypadek to sypialnia na narożniku budynku z dwiema zewnętrznymi ścianami albo pokój po wymianie okien, w którym ktoś przy okazji zamontował krótszy grzejnik pod nowym, niższym parapetem. Moc grzejnika podaje producent w tabelach dla konkretnej temperatury zasilania. Przy niskotemperaturowym ogrzewaniu, np. z pompą ciepła, ten sam grzejnik daje wyraźnie mniej ciepła niż w starej instalacji z kotłem na 70 °C.

Kiedy wezwać fachowca

Jeśli po odpowietrzeniu i sprawdzeniu zaworów grzejnik nadal nie grzeje, potrzebny jest instalator albo w bloku konserwator spółdzielni. W bloku usterki pionów, zaworów podpionowych i węzła są po stronie spółdzielni. Grzejnik i zawory w mieszkaniu bywają różnie traktowane w regulaminach, więc warto sprawdzić przed zamówieniem prywatnej usługi. W domu jednorodzinnym wizyta instalatora z płukaniem lub regulacją to zwykle kilkaset złotych.

Na przyszłość: latem raz na kilka tygodni warto przekręcić głowicę na maksimum i z powrotem. To wystarcza, żeby iglica nie zapiekła się do jesieni.