Jak zaplanować układ mieszkania przed remontem: od pomiaru do decyzji o ścianach

Największe pieniądze w remoncie mieszkania wydaje się na rzeczy, których nie widać: instalacje, ściany, wylewki. A największe błędy popełnia się, zanim ktokolwiek weźmie do ręki młot. Ściana wyburzona bez sensu, kuchnia przeniesiona tam, gdzie nie ma pionu, sypialnia od strony ruchliwej ulicy. Kilka wieczorów z planem na papierze oszczędza tygodnie poprawek.

Krok 1. Inwentaryzacja

Zacznij od dokładnego planu mieszkania w obecnym stanie. Plan od dewelopera lub spółdzielni to dobry punkt wyjścia, ale wymiary w praktyce często się różnią o kilka centymetrów. Zmierz każde pomieszczenie, wysokość, położenie okien (z wysokością parapetu), drzwi, pionów, grzejników, kratek wentylacyjnych, gniazdek i lamp. Zaznacz, gdzie wchodzi prąd, gdzie jest rozdzielnica i wodomierze. Taki plan wykorzysta później każdy fachowiec.

Krok 2. Jak naprawdę mieszkacie

Zanim zaczniesz przesuwać ściany na papierze, odpowiedz na kilka pytań. Ile osób mieszka i czy to się zmieni w ciągu kilku lat. Czy ktoś pracuje z domu i potrzebuje zamkniętego miejsca do rozmów. Czy gotujecie codziennie, czy raczej odgrzewacie. Gdzie suszycie pranie. Gdzie stoją rowery, wózek, sprzęt sportowy. Czy potrzebujecie wanny, czy wystarczy prysznic. Odpowiedzi na te pytania są ważniejsze niż zdjęcia z inspiracji.

Krok 3. Strefy

W mieszkaniu dobrze, gdy strefa dzienna (salon, kuchnia, jadalnia) jest oddzielona od strefy nocnej (sypialnie) i łazienki są blisko sypialni. Przechodzenie przez salon do sypialni dzieci albo przez sypialnię do łazienki to rozwiązania, które przeszkadzają codziennie. Sypialnię warto planować od cichszej strony budynku, a pokój do pracy tam, gdzie jest najlepsze światło dzienne i najmniej hałasu.

Krok 4. Co można przesuwać, a czego nie

Ściany nośne

W blokach z wielkiej płyty większość ścian w mieszkaniu bywa nośna, a w budynkach murowanych nośne są zwykle ściany zewnętrzne i niektóre wewnętrzne. Pod tynkiem ściana nośna i działowa często wyglądają podobnie. Dokumentację konstrukcyjną budynku ma zarządca. Każda zmiana w ścianie nośnej, nawet poszerzenie drzwi, wymaga projektu konstruktora i zwykle pozwolenia lub zgłoszenia oraz zgody zarządcy. Ściany działowe można zwykle usuwać i przestawiać łatwiej, ale i wtedy warto poinformować administrację.

Kuchnia i łazienka

Kuchnię i łazienkę najprościej zostawić przy pionach wodnych i kanalizacyjnych. Przesunięcie zlewu lub WC o kilka metrów wymaga spadku rury kanalizacyjnej, więc podłoga musi być wyżej albo rura idzie w zabudowie przy ścianie. W bloku nie można przenosić łazienki nad pokój sąsiada z dołu ani kuchni z gazem do pokoju bez wentylacji. Takie zmiany wymagają spełnienia warunków technicznych i zgody zarządcy.

Gaz i wentylacja

Pomieszczenie z kuchenką gazową musi mieć wentylację i odpowiednią kubaturę, a połączenie kuchni z gazem z salonem w otwartą przestrzeń bywa niedopuszczalne. Rezygnacja z gazu na rzecz płyty indukcyjnej otwiera więcej możliwości. Kratki wentylacyjne i przewody kominowe zostają tam, gdzie są.

Krok 5. Światło i okna

Światło dzienne w mieszkaniu w bloku jest ograniczone liczbą okien, więc warto je dobrze wykorzystać. Kuchnia bez okna połączona z salonem dostaje światło z jego okien. Garderoba czy łazienka mogą być bez okna, ale sypialnia i pokój dziecka już nie. Przepisy wymagają, żeby pokoje mieszkalne miały okna o określonej powierzchni w stosunku do podłogi, więc dzielenie dużego pokoju na dwa ma sens tylko wtedy, gdy każdy dostanie własne okno.

Krok 6. Meble na planie

Narysuj plan w skali, np. 1:50, i wytnij z kartki prostokąty mebli w tej samej skali: łóżko, szafy, kanapę, stół, szafki kuchenne. Przesuwanie papierowych mebli po planie szybko pokazuje, czy da się przejść obok łóżka, czy drzwi szafy otworzą się przy łóżku i czy przy stole zmieszczą się krzesła. Programy do planowania wnętrz robią to samo w 3D, ale kartka i ołówek działają równie dobrze.

Przechowywanie w planie

Na etapie planowania łatwo zapomnieć o miejscu na rzeczy, a to one decydują, czy mieszkanie po remoncie będzie uporządkowane. Przyjmuje się, że szafy i zabudowy powinny zajmować kilka procent powierzchni mieszkania, a w praktyce każda rodzina potrzebuje miejsca na odkurzacz, deskę do prasowania, walizki, sezonowe ubrania i zapasy. Wnęki, przestrzeń nad drzwiami, zabudowa do sufitu w przedpokoju i szafa w sypialni to miejsca, które warto zaznaczyć na planie od początku. Mała garderoba wydzielona z sypialni czy przedpokoju bywa praktyczniejsza niż kilka osobnych szaf.

Instalacje na planie

Gdy układ jest ustalony, rysuje się na nim instalacje: gniazdka, włączniki, punkty świetlne, gniazda internetowe, punkty wody i odpływy, grzejniki i ich zawory. Gniazdka planuje się w miejscach, gdzie będą stały łóżka, biurka, telewizor, sprzęt kuchenny i ładowarki, z uwzględnieniem wysokości. Włączniki przy wejściu do pokoju po stronie klamki, a w długich korytarzach i sypialniach dwa włączniki do tego samego światła. Plan instalacji dostaje elektryk i hydraulik, a jego zdjęcie przydaje się po zakryciu ścian.

Akustyka i prywatność

W mieszkaniu z dziećmi albo przy pracy zdalnej liczy się nie tylko układ, ale też to, co słychać przez ściany. Sypialnia przylegająca ścianą do łazienki sąsiada czy do szybu windy będzie głośniejsza. Nowe ścianki działowe z płyt g-k z wełną mineralną w środku tłumią dźwięk dużo lepiej niż puste. Drzwi z uszczelkami i bez dużej szczeliny pod spodem ograniczają przenikanie rozmów. Toaleta otwierana bezpośrednio z salonu czy kuchni to rozwiązanie, które w praktyce przeszkadza, szczególnie przy gościach.

Plan na przyszłość

Dobry układ mieszkania uwzględnia zmiany w kolejnych latach. Pokój do pracy może stać się pokojem dziecka, więc warto zaplanować w nim gniazda i oświetlenie, które sprawdzą się w obu funkcjach. Szersze drzwi i prysznic bez brodzika ułatwiają życie przy kontuzji i na starość. Gniazdo pod ładowarkę samochodu w garażu podziemnym czy pod pompę ciepła w domu to inwestycje, które łatwiej przygotować w trakcie remontu niż później.

Najczęstsze pułapki

• Otwarta kuchnia bez wydajnego okapu i z zapachami w całym salonie.
• Za mało miejsca do przechowywania, bo wszystkie ściany zajęły okna, drzwi i telewizor.
• Przedpokój za wąski na szafę i wejście z zakupami.
• Gniazdka zaplanowane przed ustawieniem mebli, które kończą za szafą.
• Drzwi otwierające się na siebie w wąskim korytarzu.
• Pokój podzielony na dwa, z których jeden nie ma okna.

Projektant czy samodzielnie

Przy prostym remoncie bez zmian ścian wiele osób planuje układ samodzielnie. Przy zmianie układu, przesuwaniu kuchni czy łazienki, zmianach w ścianach i instalacjach projektant wnętrz albo architekt zwykle zwraca swój koszt w uniknięciu błędów. Projekt konstrukcyjny przy ścianach nośnych przygotowuje konstruktor, a zgody uzyskuje się zanim rozpocznie się prace.

Pytania

Czy mogę połączyć dwa mieszkania w bloku?

Technicznie często tak, ale to przebudowa wymagająca projektu, zgód zarządcy i urzędu oraz zmian w księgach wieczystych. Warto zacząć od rozmowy z zarządcą i architektem.

Ile czasu zająć planowaniu?

Kilka tygodni przed rozpoczęciem prac to rozsądne minimum. W tym czasie zbiera się wyceny, zamawia materiały z długim terminem dostawy i uzyskuje zgody.