Parujące okna: dlaczego szyby są mokre od środka i co z tym zrobić

„Rano wycieram okna ręcznikiem, a na parapecie stoi woda.” Tak zaczyna się większość pytań o parujące okna, zwykle w listopadzie albo w pierwsze mroźne dni. Odpowiedź rzadko brzmi „wymień okna”. Dużo częściej problem leży w powietrzu w mieszkaniu i w tym, jak ciepło dociera do szyby.

Dlaczego szyba w ogóle paruje

Szyba jest zwykle najzimniejszą powierzchnią w pokoju. Przy ciepłym, wilgotnym powietrzu para wodna skrapla się na niej, tak jak na zimnej butelce wyjętej z lodówki. Im wilgotniejsze powietrze i im zimniejsza szyba, tym szybciej się to dzieje. Najzimniej jest przy dolnej krawędzi i przy ramie, dlatego tam pojawia się pierwsza woda.

Okna dwuszybowe sprzed kilkunastu lat mają gorszą izolacyjność niż obecne trzyszybowe, więc ich szyba wewnętrzna jest chłodniejsza. Ale nawet najlepsze okno zaparuje, jeśli w mieszkaniu wilgotność utrzymuje się powyżej 60–65%.

Sprawdź wilgotność

Higrometr kosztuje kilkadziesiąt złotych i od razu pokazuje, z czym masz do czynienia. Zimą w mieszkaniu wygodnie jest przy 40–55%. Jeśli wskazanie jest stale powyżej 60%, wilgoci jest za dużo i źródło trzeba ograniczyć.

To szacunki, ale pokazują skalę. Cztery osoby, gotowanie i dwa prania tygodniowo dają kilkanaście litrów wody dziennie, które muszą wyjść z mieszkania przez wentylację.

Sprawdź wentylację

W bloku z wentylacją grawitacyjną powietrze wpada przez nieszczelności i nawiewniki, a wychodzi kratkami w kuchni i łazience. Przyłóż kartkę papieru do kratki. Jeśli się przyklei, kratka ciągnie. Jeśli opada, przewód może być zatkany albo w mieszkaniu brakuje dopływu powietrza. Spróbuj powtórzyć test przy uchylonym oknie. Jeśli wtedy kartka się przyklei, problemem jest brak nawiewu.

Okna PCV wymienione w latach 90. i później są bardzo szczelne. Wentylacja grawitacyjna w budynkach z tamtego okresu była projektowana z założeniem, że powietrze wpada przez stare, nieszczelne okna. Bez nawiewników albo mikrouchylenia wymiana powietrza praktycznie się zatrzymuje.

Sprawdź, czy ciepło dociera do szyby

Grzejnik pod oknem jest tam po to, żeby ciepłe powietrze unosiło się wzdłuż szyby i ją ogrzewało. Szeroki parapet, który wystaje nad grzejnik, gruba zasłona do podłogi albo meble przed grzejnikiem zatrzymują ten strumień. Szyba zostaje zimna i paruje, mimo że w pokoju jest ciepło. Przy parapecie pomagają szczeliny albo kratki wentylacyjne nad grzejnikiem, a przy zasłonach skrócenie ich do wysokości parapetu albo rozsuwanie na noc.

Co zrobić, krok po kroku

1. Wietrz krótko i szeroko, kilka razy dziennie po 5–10 minut, zwłaszcza po gotowaniu, kąpieli i rano po nocy.
2. Gotuj pod przykryciem i z włączonym okapem.
3. Nie susz prania w zamkniętym pokoju. Jeśli nie ma innej możliwości, susz w łazience z działającą wentylacją albo z osuszaczem.
4. Zamontuj nawiewniki okienne lub ścienne, jeśli ich nie ma.
5. Nie zasłaniaj grzejników i nie wyłączaj ogrzewania całkowicie w nocy w sypialni.
6. Sprawdź kratki wentylacyjne i zgłoś zarządcy, jeśli nie ciągną.
7. Jeśli po tym wszystkim wilgotność dalej jest wysoka, rozważ osuszacz powietrza na najgorsze miesiące.

Nawiewniki

Nawiewnik okienny montuje się w górnej części ramy albo skrzydła. Wymaga frezowania otworów, co przy starszych oknach robi serwis okienny, a w nowych oknach można go zamówić od razu. Nawiewniki higrosterowane same otwierają się szerzej przy wyższej wilgotności. Koszt jednego nawiewnika z montażem to zwykle kilkadziesiąt do ok. 200 zł, zależnie od typu. Alternatywą są nawiewniki ścienne, montowane w otworze w ścianie zewnętrznej.

Kiedy winne jest okno

Woda skraplająca się wyłącznie przy ramie i w narożnikach, a nie na całej szybie, bywa sygnałem mostka termicznego przy montażu. Okno osadzone bez izolacji ościeża albo z pustą szczeliną między ramą a murem ma zimną krawędź. Wtedy pomaga poprawienie montażu: wypełnienie szczeliny, taśmy paroszczelne od wewnątrz i paroprzepuszczalne od zewnątrz oraz docieplenie ościeża.

Para między szybami, której nie da się wytrzeć z żadnej strony, oznacza nieszczelny pakiet szybowy. Gaz izolacyjny uciekł, a do środka dostała się wilgoć. Takiej szyby się nie naprawia, wymienia się sam pakiet, często bez wymiany ramy.

Para na zewnętrznej stronie szyby rano jest za to dobrym znakiem. Nowoczesne okno tak dobrze izoluje, że zewnętrzna szyba ma temperaturę bliską powietrza na dworze, więc przy dużej wilgotności skrapla się na niej rosa. Znika, kiedy wyjdzie słońce.

Sypialnia, kuchnia i łazienka: gdzie paruje najbardziej

Najczęściej okna parują w sypialni nad ranem. Przez noc dwie osoby oddają do powietrza kilkaset mililitrów wody, drzwi są zamknięte, kaloryfer często przykręcony, a okno zamknięte. Pomaga uchylone okno albo nawiewnik i otwarte drzwi do reszty mieszkania, nawet tylko na szparę.

W kuchni para pojawia się w czasie gotowania. Tu kluczowy jest okap wyciągowy albo przynajmniej okno uchylone na czas gotowania i krótkie wietrzenie po nim. W łazience bez okna para skrapla się na lustrach i ścianach. Wentylator z czujnikiem wilgotności albo wyłącznikiem czasowym, który pracuje jeszcze kilkanaście minut po wyjściu, rozwiązuje to w większości mieszkań.

Zimą w nowym mieszkaniu

W nowym budynku przez pierwsze jeden, dwa sezony grzewcze ściany, wylewki i tynki oddają dużo wody. Okna parują wtedy mocniej niż w starszym mieszkaniu, nawet przy dobrych nawykach. W tym okresie szczególnie pomaga regularne wietrzenie i osuszacz powietrza w najzimniejsze tygodnie. Po kilku miesiącach problem zwykle wyraźnie słabnie.

Woda na parapecie: co z nią zrobić

Woda spływająca z szyby wsiąka w uszczelki, drewniane parapety i tynk pod oknem. Wycieraj ją rano ściereczką z mikrofibry, a uszczelki co jakiś czas przecieraj i konserwuj preparatem silikonowym. Czarne kropki na uszczelce to już pleśń, którą usuwa się preparatem grzybobójczym. Jeśli sama uszczelka jest porowata i popękana, warto ją wymienić przy przeglądzie okien. Serwis okienny przy okazji wyreguluje docisk skrzydła i sprawdzi, czy okno w ogóle domyka się szczelnie.

Pytania na koniec

Czy wymiana okien na trzyszybowe pomoże?

Szyba wewnętrzna będzie cieplejsza i zaparuje później. Ale jeśli wilgotność jest bardzo wysoka, a wentylacja nie działa, woda zacznie skraplać się w innym zimnym miejscu, np. w narożnikach ścian. Najpierw wentylacja, potem ewentualnie okna.

Czy mikrouchylenie okna wystarczy?

W wielu mieszkaniach tak, jako stały, niewielki dopływ powietrza. Zimą w mroźne dni wymaga trochę wyczucia, żeby nie wychładzać pokoju. Nawiewnik robi to samo w bardziej kontrolowany sposób.