Farby do ścian: lateksowa, akrylowa, ceramiczna i jak czytać etykietę

Nazwy farb na półce w markecie to w dużej części marketing. „Lateksowa”, „ceramiczna”, „premium”, „do zadań specjalnych” mówią niewiele o tym, jak farba zachowa się na ścianie. Dużo więcej mówią małe ikonki z tyłu wiadra. Kto nauczy się je czytać, przestanie przepłacać i kupować farbę za słabą do kuchni czy przedpokoju.

Co mówi etykieta

Farby do wnętrz klasyfikuje się według normy PN-EN 13300. Najważniejsze są trzy parametry.

Odporność na szorowanie na mokro

Klasy od 1 do 5. Klasa 1 to najwyższa odporność: ścianę można myć wielokrotnie. Klasa 2 jest bardzo dobra do kuchni, przedpokoju i pokoi dziecięcych. Klasa 3 wystarcza w salonie i sypialni. Klasy 4 i 5 to farby, których praktycznie nie da się myć, zwykle tanie farby sufitowe.

Zdolność krycia

Klasy od 1 do 4, przy podanej wydajności (np. 1 klasa przy 8 m²/l). Im niższa klasa, tym lepiej farba kryje. Porównując farby, patrz na klasę krycia razem z wydajnością, bo producent może podać klasę 1 przy niskiej wydajności.

Stopień połysku

Od głębokiego matu, przez mat, satynę (połysk średni), do połysku. Mierzony jest pod kątem 85° lub 60°. Do pokoi najczęściej wybiera się mat lub głęboki mat.

Rodzaje farb według spoiwa

Podział jest umowny. Dwie farby „lateksowe” różnych producentów mogą mieć zupełnie inne klasy. Decyduje etykieta, nie nazwa.

Dobór do pomieszczeń

• Salon i sypialnia: mat lub głęboki mat, klasa szorowania 2–3, dobra klasa krycia.
• Kuchnia: klasa szorowania 1–2, odporność na plamy tłuszczu, mat lub satyna. Nad blatem często lepsze są płytki lub szkło.
• Przedpokój i korytarz: klasa 1–2, bo ściany są ocierane torbami i butami.
• Pokój dziecka: klasa 1–2, niska emisja, łatwa do mycia.
• Łazienka poza strefą wody: farba do łazienek i kuchni z dodatkami przeciwgrzybicznymi, klasa 1–2.
• Sufit: farba sufitowa matowa, bardzo dobrze kryjąca, nieodblaskowa.

Połysk a stan ściany

Głęboki mat ukrywa nierówności i drobne poprawki, bo rozprasza światło. Wadą tańszych głębokich matów bywa słabsza odporność na mycie i ślady po przetarciu, choć nowoczesne farby głęboko matowe z wysoką klasą szorowania łączą oba plusy. Satyna i półpołysk są łatwiejsze w myciu, ale pokazują każdą falę gładzi, zwłaszcza w świetle bocznym od okna. Na drzwiach, ościeżach i grzejnikach stosuje się emalie, a nie farby ścienne.

Łazienka

W łazience farba jest narażona na parę wodną, a w strefie prysznica na bezpośredni kontakt z wodą. W strefie natrysku i nad wanną lepsze są płytki lub specjalne systemy dekoracyjne z hydroizolacją. Na pozostałych ścianach i suficie wystarczy farba do łazienek, pod warunkiem sprawnej wentylacji.

Emisja i zapach

Farby wodne do wnętrz muszą spełniać limity zawartości lotnych związków organicznych (LZO, VOC) podane na etykiecie. Dodatkowe certyfikaty i oznaczenia ekologiczne są pomocne przy pokojach dzieci i alergikach. Mimo to po malowaniu pokój trzeba wietrzyć, a do sypialni wracać, gdy zapach zniknie.

Grunt pod farbę

Najlepsza farba nie zadziała dobrze na źle przygotowanej ścianie. Grunt wyrównuje chłonność podłoża, wzmacnia pylące powierzchnie i poprawia przyczepność. Na świeżej gładzi gipsowej, płytach g-k i ścianach po szpachlowaniu grunt jest konieczny, inaczej farba wsiąka nierówno i na ścianie zostają matowe i błyszczące plamy. Grunty mogą być bezbarwne albo pigmentowane, w kolorze białym lub zbliżonym do koloru farby. Pigmentowany grunt pomaga przy zmianie koloru ściany z ciemnego na jasny i potrafi oszczędzić jedną warstwę farby.

Ściany w starych budynkach

W kamienicach i starych domach ściany bywają pomalowane farbą klejową lub wapienną. Na farbie klejowej nowa farba akrylowa się nie utrzyma, bo stara powłoka rozpuszcza się w wodzie i odpada płatami. Sprawdza się to prostym testem: zwilżona gąbka przetarta po ścianie zostawia białe smugi. Taką farbę zmywa się do podłoża, gruntuje i dopiero maluje. Przy ścianach z tynków wapiennych i murach z wilgocią lepiej sprawdzają się farby mineralne, silikatowe lub wapienne, które przepuszczają parę wodną i nie zamykają wilgoci w murze.

Ciemne i intensywne kolory

Ciemne kolory z mieszalnika bywają trudniejsze w malowaniu. Baza do ciemnych kolorów ma mniej bieli tytanowej, więc gorzej kryje i wymaga często trzech warstw. Ślady wałka i poprawki są bardziej widoczne, a głęboki mat w ciemnym kolorze łatwiej się wyciera przy dotyku. Przy ciemnych ścianach warto wybrać farbę o wysokiej klasie szorowania, malować całą ścianę za jednym razem, bez przerw, i zachować wałek do poprawek w tym samym kolorze, zawinięty w folię.

Ile farby kupić

Powierzchnię ścian mnoży się przez liczbę warstw i dzieli przez wydajność z etykiety. Wydajność podawana przez producenta dotyczy gładkiej, zagruntowanej ściany. Na chłonnym podłożu i przy zmianie koloru z ciemnego na jasny zużycie rośnie. Dla 30 m² ścian przy dwóch warstwach i wydajności 10 m²/l potrzeba ok. 6 l plus zapas. Farby w kolorze z mieszalnika kupuje się od razu w całej potrzebnej ilości.

Droga czy tania

Tania farba o słabym kryciu potrzebuje trzech warstw zamiast dwóch, a to oznacza więcej pracy i podobny koszt. Na sufit w sypialni droga farba ceramiczna nie jest potrzebna, w przedpokoju z dziećmi i psem zwraca się szybko. Rozsądnie jest dobrać klasę do pomieszczenia, a nie kupować jednej farby na całe mieszkanie.