Bojler nie grzeje wody albo grzeje za słabo: jak znaleźć przyczynę i kiedy wymienić grzałkę

Odkręcasz kran ciepłej wody i po kilku sekundach leci tylko letnia. Albo zimna od samego początku. Bojler elektryczny to prosta konstrukcja: zbiornik, grzałka, termostat, zabezpieczenie termiczne i trochę przewodów. Mimo to przyczyn braku ciepłej wody jest kilka, a część z nich nie ma nic wspólnego z samym bojlerem. Warto sprawdzać je po kolei, od najprostszych, zanim zamówi się serwis.

Krok 1. Czy bojler ma prąd

Większość bojlerów ma kontrolkę grzania, która świeci, gdy grzałka pracuje. Gdy woda jest zimna, a kontrolka nie świeci, sprawdź najpierw:

• wyłącznik nadprądowy i różnicówkę w rozdzielnicy, czy któryś nie wybił,
• wtyczkę i gniazdko, jeśli bojler jest podłączony na wtyczkę,
• wyłącznik na obudowie lub przy bojlerze, jeśli jest,
• zegar lub stycznik taryfy dwustrefowej: bojler może grzać tylko w tańszych godzinach, a po zmianie czasu, zaniku prądu czy zmianie taryfy zegar mógł się przestawić.

W mieszkaniach, gdzie bojler grzeje w nocy, częstą przyczyną zimnej wody wieczorem jest po prostu wyczerpanie zapasu po kąpielach, a grzanie zacznie się dopiero w tańszej strefie. To nie jest awaria, tylko kwestia pojemności lub ustawień.

Krok 2. Ustawienia temperatury

Pokrętło termostatu mogło zostać przestawione na minimum, np. podczas sprzątania. W bojlerach elektronicznych sprawdź tryb pracy: tryb urlopowy, ochrona przed zamarzaniem albo tryb eko z niską temperaturą. Po zaniku zasilania część modeli wraca do ustawień fabrycznych.

Krok 3. Zabezpieczenie termiczne

Każdy bojler ma zabezpieczenie termiczne, które wyłącza grzanie, gdy temperatura wody przekroczy bezpieczny poziom, np. przy awarii termostatu. Wyzwolone zabezpieczenie zostaje wyłączone, dopóki ktoś go nie zresetuje, zwykle czerwonym przyciskiem pod osłoną bojlera. Objaw: bojler ma prąd, ale nie grzeje, a kontrolka nie świeci.

Zabezpieczenie wyzwala się z powodu przegrzania, np. przy zbyt wysoko ustawionym termostacie, osadzie kamienia na czujniku, uszkodzonym termostacie, a także przy grzaniu bez wody. Jednorazowy reset jest w porządku. Jeśli zabezpieczenie wyzwala się regularnie, coś jest nie tak z termostatem lub grzałką i potrzebny jest serwis. Osłonę bojlera zdejmuje się tylko przy wyłączonym zasilaniu.

Krok 4. Grzałka

Przepalona grzałka to najczęstsza poważna przyczyna. Kontrolka świeci, bo termostat wysyła sygnał do grzania, ale woda się nie nagrzewa. Pomiar rezystancji grzałki multimetrem przy odłączonym zasilaniu pokazuje, czy jest cała. Grzałka 2 kW ma ok. 26 omów, 1,5 kW ok. 35 omów, 1,2 kW ok. 44 omy. Brak przejścia oznacza przerwę.

W niektórych bojlerach są dwie grzałki albo grzałka z dwoma sekcjami. Gdy jedna się przepali, woda grzeje się wolniej i jest letnia. To objaw, który łatwo pomylić z kamieniem.

Krok 5. Kamień i osad

Gruba warstwa kamienia na grzałce zmniejsza przekazywanie ciepła do wody. Grzałka pracuje dłużej, woda nagrzewa się wolniej, a w skrajnych przypadkach termostat lub zabezpieczenie wyłączają grzanie, bo przy samej grzałce jest za gorąco. Osad na dnie zbiornika zajmuje miejsce i bywa słyszalny jako szum lub bulgotanie przy grzaniu. Odkamienianie bojlera opisaliśmy w osobnym artykule.

Krok 6. Termostat

Uszkodzony termostat może nie włączać grzałki albo wyłączać ją przy zbyt niskiej temperaturze. Zdarza się też, że czujnik termostatu wysunął się z rurki w zbiorniku i mierzy temperaturę w złym miejscu. Wymiana termostatu jest prosta dla serwisanta, a nowy kosztuje zwykle od kilkudziesięciu do ok. 150 zł.

Krok 7. Instalacja, nie bojler

Jeśli woda w bojlerze jest gorąca, co widać po temperaturze rury wyjściowej, a z kranu leci letnia, problem leży w instalacji. Możliwe przyczyny to uszkodzona bateria termostatyczna, która podmieszała zimną wodę, nieszczelny zawór zwrotny w baterii jednouchwytowej, przez który zimna woda przechodzi do rury ciepłej, oraz termostatyczny zawór mieszający za bojlerem ustawiony zbyt nisko. W domach z wieloma punktami poboru charakterystyczny objaw to letnia woda w jednym kranie i gorąca w innym.

Zdarza się też, że zimna woda dostaje się do rury ciepłej przez pralkę lub zmywarkę podłączoną do obu rur albo przez źle podłączony prysznic. Pomaga zakręcanie kolejnych urządzeń i obserwowanie, czy problem znika.

Krok 8. Pojemność i wydajność

Gdy bojler działa poprawnie, ale ciepłej wody nie starcza, przyczyną może być za mała pojemność do zużycia albo zbyt niska ustawiona temperatura. Bojler 50 l ustawiony na 45 °C da wyraźnie mniej wody do mycia niż ten sam bojler na 60 °C. Opisaliśmy dobór pojemności w artykule o bojlerach 50, 80 i 100 litrów.

Bojler a pompa ciepła i fotowoltaika

W domach z fotowoltaiką coraz częściej bojler jest sterowany przez przekaźnik lub sterownik, który włącza grzanie przy nadwyżce produkcji z paneli. Gdy woda jest chłodna w pochmurne dni, nie musi to być awaria bojlera, tylko ustawienie sterownika, który czeka na słońce. Warto sprawdzić, czy przewidziano grzanie awaryjne z sieci, np. w nocy w tańszej taryfie albo gdy temperatura spadnie poniżej określonego poziomu.

Podobnie przy pompach ciepła do ciepłej wody i zasobnikach z grzałką elektryczną jako wsparciem: woda może być letnia, gdy pompa pracuje w trybie eko, a grzałka jest wyłączona w ustawieniach. Zanim zawoła się serwis, dobrze przejrzeć menu sterownika lub aplikację.

Koszty naprawy

Przy bojlerze kilkunastoletnim, z korozją zbiornika i wyciekami przy kołnierzu, naprawa grzałki odsuwa tylko w czasie nieuniknione. Wtedy rozsądniej zainwestować w nowe urządzenie, najlepiej od razu z prawidłowo dobraną pojemnością.

Bezpieczeństwo

Bojler łączy wodę i napięcie 230 V. Każda praca pod osłoną bojlera wymaga wyłączenia zasilania w rozdzielnicy, a nie tylko na pokrętle. Zbiornik pod ciśnieniem zawiera gorącą wodę, więc przed spuszczeniem wody trzeba ją ostudzić lub uważać na poparzenie. Nie wolno blokować zaworu bezpieczeństwa ani zaślepiać jego odpływu. To on chroni zbiornik przed rozerwaniem przy awarii termostatu.